محمد مهريار

216

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

طومار هم آمده است « 1 » و گاهى آن را بند خرچان ( در طومار خورجان ) نيز مىنامند . اين بند داستان دلاويزى دارد . خلاصه آنكه در روزگاران پيشين اين بند خراب مىشود و كسى را از آن اطلاعى نبوده است تا آنكه مرحوم شريعتمدار و برادرش آقا جلال الدين در هنگام عبور از كنار رودخانه اتفاقا آن را كشف مىكنند و از نو بنياد مىنهند و ديه‌هايى از آن آباد مىسازند . « 2 » بند گلى - بند جنديج بند مروان Band - e Marv n « بند » اصطلاحى است در اصفهان كه به معناى سد به كار مىرود و آن سدى است كه در جلو رودخانهء زاينده‌رود برمىآورند تا دو مادى ( نهر ) از دو سوى چپ و راست جدا شود . بنابراين « بند » به معناى سد انحرافى است در رودخانهء زاينده‌رود . رودخانه تا وقتى كه به شهر اصفهان برسد بندهاى بلند لازم ندارد و با اندكى سنگ و چوب كه در جلو آب قرار دهند به علت شيب تند رودخانه آب به آسانى به ماديها سوار مىشود ، ولى رفته‌رفته از شيب آن كاسته مىشود و چون به براآن و رودشت برسد در دشتى صاف مىافتد . بنابراين از اصفهان به بعد بندها بلندتر است و به ناچار بايد با آهك و ساروج محكم ساخته شود . ما چون در اينجا به تعداد سدها و كيفيت آنها كارى نداريم ، همين‌قدر مىگوييم كه يكى از بندهاى بلند و معتبر و مهم رودخانهء زاينده‌رود بند مروان است كه به قسمت مؤخر اراضى براآن از سوى خاور ( نه برحسب تقسيمات معمول بلكه از لحاظ هموارى و صاف بودن سطح زمين ) آب مىدهد ، محل بند و ديه‌هايى كه از آن مشروب مىشود هم در اينجا مورد ملاحظهء ما نيست . همين‌كه اجمالا آن را معرفى كرديم كافى است و بايد به اسم آن بپردازيم كه از نظر ما ، چون واژه‌اى كهن است بايد معنى خاص داشته باشد ، اينك ببينيم « مروان » يعنى چه . واژه‌شناسى : بىشك مروان واژهء عربى نيست و ابدا با مروان خليفهء اموى چه مروان حكم و چه مروان حمار ارتباطى ندارد . مروان حمار در حدود سال 136 ه . ق از بنى عباس شكست

--> ( 1 ) - طومار ، صفحهء 18 سياقى . ( 2 ) - نقل به اختصار از روايت شادروان علامه الفت براى نگارنده .